stotteren cursusVanaf het moment dat hij naar de kleuterschool ging, begon Tom te stotteren. “Je hebt er aanleg voor of niet. Mijn vader had er vroeger last van en mijn zoontje stottert ook, dus waarschijnlijk is het wel erfelijk. Op de basisschool en middelbare school heb ik flink gestotterd. Bij doorstuderen van mijn 16e tot 25e (MBO en HBO) ging het relatief goed. Ik had er in ieder geval vrede mee hoe het op dat moment ging. En iedereen kende me als zodanig. Maar natuurlijk praat ik liever wel vloeiend.”

Moeite met het zeggen van mijn naam

Bij iemand die stottert, is de middenrifspier niet helemaal onder controle. Iets wat in je hersenen begint, vertaalt zich naar een lichamelijke reactie en bij Tom is dat stotteren. Iemand die stottert zit absoluut niet te wachten op iemand die zijn of haar zinnen af maakt. Zingen, praten tegen je kinderen en huisdieren en in situaties dat er niet te veel aandacht voor jou is, geeft niet of nauwelijks problemen. Blijven aankijken is een houvast. Wegkijken tijdens is een signaal van onzekerheid. Overigens, Tom stottert wel maar hij is geen stotteraar. Officieel hebben we het dan over personen die stotteren (PDS).

Stotteren cursus

[adinserter block=”2″]“Je eigen naam zeggen is lastig. Blijkbaar zit daar veel druk achter. Je kunt geen ander woord verzinnen, wat stotteraars vaak doen om uit de impasse te komen. Omdat je stottert, ontwikkel je een bepaalde angst om je naam te zeggen. Ik heb bijvoorbeeld veel moeite met de T.”

Op de basisschool volgde hij de ’Doetinchemse methode’*; destijds het standaard hulpmiddel om er iets aan te doen. “Maar ik weet dat er een eigen wil bij moet komen om echt iets te verbeteren via een stottercursus of bijvoorbeeld logopedie. Het werkt niet optimaal als je er min of meer vrede mee hebt, zoals in mijn geval.”

Tom is altijd al een beetje alternatief geweest. Iemand die duidelijk zijn eigen plan trekt en niet zo gauw van zijn a propos is te brengen. Zijn ‘nette’ shirtje van de Black Metal scene verwijst daar onopvallend naar. Hij kleedt zich steevast in het zwart. “Ik maak me niet echt druk over wat anderen van mij vinden. Maar ik zat er wel mee dat ik niet vloeiend kon praten.

Na 15 jaar ging ik weer naar een logopedist. Een individuele benadering, een veilige 1 op 1 benadering en trouwens ook niet zo duur. Ik geloofde niet zo in groepssessies. Dat had voor mij een te hoge drempel.”

Onvoorstelbaar dat Tom een zware stotteraar is geweest

Bij de geboorte van zijn zoontje in 2010, een grote verandering in zijn leven, kreeg Tom ineens een enorme terugval. “Ergens in je onderbewuste brengt dat blijkbaar nogal wat teweeg. Ik moest opnieuw leren en accepteren om daar mee om te gaan.” Het ging na anderhalf jaar een beetje beter. Daarna werd zijn dochtertje geboren. “Ik kon niet veel verder terugvallen, dus dat viel op zich mee.

Vervolgens kregen we de sores rondom de opheffing van de Dienst Landelijk Gebied (DLG). De overgang, begin maart 2015, van Tilburg naar Den Bosch, met ander werk, andere omgeving, andere collega’s. Kortom: wederom grote veranderingen luidden de volgende terugval in. Ik zat niet lekker in mijn vel. Ik hanteerde trucjes en ontwijkinkjes om mijn stotteren te maskeren.”

“Ik wilde af van de spanning die ’s morgens al begon als ik mijn telefoon aanzette met de gedachte dat ik ‘m moest gaan opnemen als er gebeld werd. Nieuwe collega’s die kennis wilden maken of overleggen met nieuwe mensen die nog niet wisten van mijn handicap. Onbewust wil je zo vloeiend mogelijk voor de dag komen en ook dat geeft weer spanning.”

Stottertherapie McGuire

Uiteindelijk besloot hij medio mei van dit jaar toch om een groepscursus te doen volgens het McGuire Programma*. Hoe dat uitgepakt heeft, merk ik tijdens het gesprek. Het is onvoorstelbaar dat Tom een zware stotteraar is geweest. De cursus behelst drie zeer intensieve aaneengesloten dagen, van woensdagavond tot zaterdagavond. Naast alle cursisten, zijn de mensen die de cursus geven ook voormalige stotteraars. Het zijn ultieme experts: coördinatoren, cursusleider en coaches. “Het is één grote familie, want iedereen maakt hetzelfde mee en je hebt dus heel snel een klik.”

stotteren-genezenVoor alle deelnemers begint het programma met een soort nachtmerrie waarbij je voor de groep iets moet zeggen terwijl er ook nog een camera op je staat gericht. “Dat is wel confronterend om terug te zien. Mijn coach hoorde me praten en gaf me min of meer de zekerheid dat ik aan het einde van de eerste cursusdag waarschijnlijk alles onder controle zou hebben. Ik had al veel stappen gezet in het mentale proces waar andere cursisten nog doorheen moesten.

Tijdens het programma leer je nieuwe ademhalingstechnieken en spreektechnieken. Het gaat om je middenrif, stembanden en spraakspieren. Je leert iets over je houding, je lichaam kennen en waar de ‘stotters’ zitten. Rustiger praten, dus niet te snel en met een lagere toon praten. Uiteindelijk hanteren we een hele checklist. Niet om vloeiend, maar om welbespraakt te kunnen praten.”

Ik ben enorm assertief geworden

Het is een hele kluif: dagelijks van 7 uur ’s ochtends tot 10 uur ’s avonds, slechts onderbroken door lunch en avondeten. Oefenen in rijen tegenover elkaar met ruim twintig nieuwe en zeventig ervaren cursisten en coaches, oogcontact houden. Tussendoor mag je eigenlijk niet met de cursisten praten. Als je al iets wilde zeggen, mochten dat maar drie woorden per ademhaling zijn.

De laatste dag werden we de straat op gestuurd waar we honderd mensen moesten aanspreken. Daarbij was het niet de bedoeling dat we vloeiend praatten maar met de geleerde technieken juist stotterend praatten om je mentaal nog sterker te maken. Aandacht vragen bij een vol terras om je verhaal te doen, op een zeepkist gaan staan; ja, dat is wel heftig. Als ik dan stotterend een vraag aan een passant stelde, gaf die soms het antwoord aan mijn coach…” En dan ’s avonds nog een eindspeech houden voor cursisten en familie, bij elkaar zo’n honderdvijftig mensen. Ik had niet een keer een echte stotter tijdens die oefeningen.”

Uitgebreid supportnetwerk

“Tijdens de cursus krijg je niets dan lof. Er is een enorme nazorg en dat is lang niet het geval bij andere methoden. Je mag steeds terugkomen voor herhalingscursussen terwijl je maar één keer de kosten (€1.500,-) hoeft te betalen. De provincie heeft de cursus betaald en daar ben ik heel blij mee. Je persoonlijke coach kun je blijven bellen bij problemen en er zijn nog vijftig andere coaches die je kunt raadplegen om te oefenen. In elke regio zijn zogenaamde supportgroepen, waar je naar behoefte, elke twee weken, naar toe kunt. Er zijn terugkomdagen en je kunt zelf de opleiding voor coach gaan volgen. Ik wilde sowieso al graag een vorm van vrijwilligerswerk doen en nu kan ik andere personen die stotteren helpen; mooier kan het niet. Stotteren is een hobby voor me geworden.

Ik ben enorm assertief geworden in vergelijking met voorheen. Bellen, overleggen en het uitbreiden van mijn netwerk doe ik voor het eerst sinds lange tijd weer zonder spanning. Je kunt je voorstellen hoe bevrijdend dat voelt. Ik wil wel benadrukken dat ik nooit volledig van het stotteren af kom en dat er heus nog wel moeilijke fases kunnen komen. Maar met de kennis van nu, heb ik er vertrouwen in dat ik die fases ook goed doorkom.”

Tom de Beer is beleidsmedewerker bij Natuur & milieu met een specialisme op gebied van subsidieregelingen rondom natuur en landschapsprojecten. Hij kwam per 1 maart over van DLG Tilburg naar de provincie.

*De Stottertherapie Doetinchemse Methode werd in de zestiger jaren ontwikkeld door het logopedistenechtpaar Ton en Theo Schoenaker die hun therapie vernoemde naar hun toenmalige woonplaats: Doetinchem.

*Het McGuire programma is een wereldwijd succesvol stotteren cursus waarmee zowel de lichamelijke als de mentale oorzaken van stotteren worden aangepakt. Tijdens de intensieve 3-daagse cursussen worden ademhalings- en spreektechnieken aangeleerd. Ook leren cursisten hoe de spreekangst te overwinnen, zodat ze beter om kunnen gaan met alledaagse spreeksituaties.

Uit: nieuwsbrief provincie Noord Brabant, september 2015